Τι είναι η αναιμία που ακούω; Α ΜΕΡΟΣ
Τι είναι η αναιμία που ακούω;
Αναιμία λοιπόν, λέγεται η ελάττωση του ποσού της αιμοσφαιρίνης, της τιμής του αιματοκρίτη και ενδεχομένως και του αριθμού των ερυθροκυττάρων στη μονάδα του όγκου του αίματος σε επίπεδα χαμηλότερα από τα κατώτερα φυσιολογικά όρια που αντιστοιχούν στην ηλικία και το φύλο του ατόμου.
Τα ερυθροκύτταρα έχουν χρόνο ζωής περίπου 120 ημερών που πεθαίνουν συνήθως λόγω γήρανσης.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες πεθαίνει καθημερινά στο περιφερικό αίμα το 1/120 του συνόλου των ερυθροκυττάρων του αίματός μας , που όμως οι απώλειες αυτές αναπληρώνονται με την παραγωγή στο μυελό και την απόδοση στην κυκλοφορία ίσου αριθμού ερυθροκυττάρων που αντιστοιχούν σε όγκο αίματος 25-50 ml περίπου.
Με βάση τα παραπάνω, είναι προφανές ότι οι μηχανισμοί ανάπτυξης αναιμίας είναι τρεις:
1. Η ελάττωση της παραγωγής ερυθροκυττάρων στο μυελό
2. Η αυξημένη καταστροφή ή απώλεια ερυθροκυττάρων στην περιφέρεια
3. Η συνύπαρξη και των δύο αυτών μηχανισμών
Υπάρχει και ένας τέταρτος μηχανισμός, που δίνει γένεση όχι σε αναιμία αλλά σε χαμηλές ερυθροκυτταρικές τιμές λόγω αύξησης του όγκου του πλάσματος χαρακτηρίζεται ως ψευδο-αναιμία.
Ψευδοαναιμία
Πρόκειται για φαινομενική ελάττωση των ερυθροκυτταρικών τιμών στο περιφερικό αίμα λόγω αύξησης του όγκου του πλάσματος και επομένως αραίωσης των ερυθροκυττάρων. Πρόκειται δηλαδή για αιμαραίωση. Αναπτύσσεται συνήθως κατά την κύηση, σε αρρώστους με υπέρογκη σπληνομεγαλία, σε πάσχοντες από παραπρωτεϊναιμία και σε περιπτώσεις υπερφόρτωσης της κυκλοφορίας με υγρά.
Η ψευδοαναιμία εμφανίζεται στην κύηση ιδιαίτερα στο δεύτερο τρίμηνο, αυξάνεται ο ολικός όγκος αίματος. Η αύξηση αφορά κυρίως στο πλάσμα και λιγότερο στον αριθμό των ερυθροκυττάρων. Έτσι παρουσιάζεται μια εικόνα αναιμίας που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Οι δείκτες των ερυθροκυττάρων είναι μέσα σε φυσιολογικά πλαίσια και η τιμή της αιμοσφαιρίνης είναι κατά κανόνα πάνω από 10,5 gr/100ml.
Στην υπέρογκη σπληνομεγαλία αυξάνεται ο ολικός όγκος πλάσματος από υπερέκκριση αλδοστερόνης, ενώ παράλληλα κατακρατείται στο σπλήνα ένα σημαντικός αριθμός ερυθροκυττάρων. Με τον τρόπο αυτό αραιώνονται τα κυκλοφορούντα ερυθρά και δημιουργείται ψευδής εικόνα.
Ψευδο-αναιμία αναπτύσσεται συχνά ιατρογενώς μετά από ενδοφλέβια χορήγηση μεγάλων όγκων υγρών. Αυτή η ψευδοαναιμία υποχωρεί γρήγορα μετά τη διακοπή χορήγησης υγρών.
ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΩΝ
Στηρίζεται στη μορφολογία των ερυθρών όπως αυτή εκτιμάται από την επισκόπηση των επιχρισμάτων του αίματος και στους ερυθροκυτταρικούς δείκτες που δίνονται από τα κυτταρόμετρα.
Με βάση τον μέσο όγκο των ερυθροκυττάρων (MCV) οι αναιμίες χαρακτηρίζονται:
- μικροκυτταρικές όταν MCV< 85fl
- νορμοκυτταρικές όταν MCV 85-95fl (εντός φυσιολογικών ορίων)
- μακροκυτταρικές όταν MCV >95fl
Με βάση τη μέση περιεκτικότητα αιμοσφαιρίνης (MCΗ) οι αναιμίες χαρακτηρίζονται:
- υπόχρωμες όταν MCΗ< 28pg
- νορμόχρωμες όταν MCΗ 28-32pg (εντός φυσιολογικών ορίων)
- υπέρχρωμες όταν MCH >34pg
Με βάση τη μέση πυκνότητα αιμοσφαιρίνης (MCΗC) οι αναιμίες χαρακτηρίζονται:
- υπόχρωμες όταν MCΗC< 32%
- νορμόχρωμες όταν MCΗC 32%-36% (εντός φυσιολογικών ορίων).
Με βάση την τιμή της MCHC μια αναιμία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπέρχρωμη αφού κορεσμός αιμοσφαιρίνης και κατ’ ακολουθίαν ποσοστό αιμοσφαιρίνης πάνω από 36% δεν μπορεί να υπάρξει.
Με βάση την επικρατούσα μορφολογική ανωμαλία η αναιμία χαρακτηρίζεται :
- σφαιροκυτταρική εάν κυριαρχούν τα σφαιροκύτταρα
- μακροκυτταρική εάν κυριαρχούν τα μακροκύτταρα
- μικροκυτταρική εάν κυριαρχούν τα μικροκύτταρα κλπ.
Φαίνεται ότι μπορεί να ταξινομήσει κανείς τις αναιμίες με βάση τους ερυθροκυτταρικούς δείκτες και να δώσει στη συνέχεια σε κάθε μια από αυτές ένα δικό της όνομα που να σχετίζεται με την ιδιαίτερη, εάν υπάρχει, μορφολογία των ερυθροκυττάρων. Π.χ. υπόχρωμη μικροκυτταρική αναιμία, νορμόχρωμη νορμοκυτταρική αναιμία, υπέρχρωμη μακροκυτταρική αναιμία κτλ. Η μορφολογική ταξινόμηση είναι χρήσιμη στη διαφοροδιαγνωστική των αναιμικών συνδρόμων και στην αναζήτηση της αιτιοπαθογένειας του ασθενούς.
